Endokrinologija

Ultrazvuk i aspiraciona punkcija čvorova štitaste žlezde

Čvorovi štitaste žlezde retko uzrokuju bilo kakve tegobe i najčešće se dijagnoza postavlja slučajno, a ređe su situacije kada pacijenti sami uoče odnosno napipaju čvor na vratu.

Pacijenti sa čvorovima u štitastoj žlezdi vrlo retko mogu imati tegobe u vidu postojanja bola u vratu ili eventualno otežano disanje i ’’osećaj knedle’’ prilikom gutanja, a još ređe od navedenog se javlja promuklost.

Najbitnije je znati da čvorovi u štitastoj žlezdi najčešće ne uzrokuju tegobe, hormonski status je uglavnom uredan čak i kod pacijenata sa potencijalno malignim čvorovima, a najbolji način da se utvrdi njihovo postojanje je klinički pregled i ultrazvuk.

Ultrazvuk štitaste žlezde je ključni pregled u dijagnostici čvorova u štitastoj žlezdi. Spada u pouzdane i neinvazivne dijagnostičke metode koja omogućava procenu veličine čvora, kao i njihove strukture, a određene ultrazvučne karakteristike čvorova omogućavaju  da se izdvoje promene sa većim rizikom za postojanje maligniteta.

Aspiraciona punkcija čvorova u štitastoj žlezdi vrši se u cilju dobijanja uzorka ćelija kako bi se utvrdile njihove osobine. Koristi se vrlo tanka igla za uzimanje uzorka i vrši se pod kontrolom ultrazvuka. Procedura je praćena sa minimalnim bolom, te se najčešće ni ne koristi lokalni anestetik. Nekada je potrebno uzeti nekoliko uzoraka iz različitih delova čvora, a nakon toga se dobijeni razmazi šalju patologu na analizu odnosno pregled pod mikroskopom.

Rezulati aspiracione punkcije čvora u štitastoj žlezdi mogu biti različiti:

  1. Benigne promene- u 80% načinjenih punkcija,
  2. Maligne promene ili sumnjive lezije- u 5% slučajeva punkcije,
  3. Granične promene se javljaju u 10% slučajeva i najčešći uzrok tome su folikularne lezije ili lezije sa ćelijskom atipijom ali bez mogućnosti utvrđivanja njihovog biološkog potencijala. U ovakvim slučajevima moguće je ponavljanje punkcije ali češće se preporučuje operativno lečenje.
  4. Nedijganostički uzorak punkcije se može dobiti u 5% slučajeva i tada broj ćelija u uzorku nije adekvatan za pouzdanu procenu karakteristike čvora.

Svi čvorovi u štitastoj žlezdi gde se aspiracionom punkcijom dobije nalaz koji ukazuje na potencijalnu malignu leziju se šalju iskusnom hirurgu radi operativnog lečenja. Čvorovi u štitastoj žlezdi za koje se punkcijom pokaže da su benignih karakteristika se ultrazvučno prate i kontrolišu u vremenskom opsegu od 6 do 12 meseci. Operativno lečenje može biti preporučeno i nakon određenog perioda praćenja ukoliko čvor raste ili pokaže određene promene u ultrazvučnim karakteristikama.

 

doc. sci. med. dr   Andrea Peter spec. nuklearne med.

Podeli